ŚWIAT ZWIERZĘCY OKOLIC SANOKA

ŚWIAT ZWIERZĘCY OKOLIC SANOKA

 

Strona główna

Formy ochrony przyrody

Parki Krajobrazowe

Rezerwaty

Lasy

Ścieżki przyrodnicze

Flora powiatu sanockiego

Fauna powiatu sanockiego

Sanok

Pomniki przyrody

Szlaki turystyczne

Galeria

Linki

 

 

 

Na terenie powiatu sanockiego występuje wiele stanowisk rzadkich i chronionych gatunków bezkręgowców, płazów, gadów, ptaków i ssaków. Wymieniłem je poniżej podając przynależności poszczególnych gatunków do rzędów. Oprócz wspomnianych rzadkich i chronionych taksonów wymieniłem także te pospolite, będące ozdobą naszych pól, łąk i lasów. Dane dotyczące poszczególnych pochodzą z moich prywatnych notatek, obserwacji oraz opracowań Zespołu Parków Krajobrazowych z Przemyśla.

 

 

 

Owady Insecta

 

Ważki Odonata

Nad brzegami rzek i stawów bardzo często można spotkać przedstawicieli rzędu ważek Odonata, szczególnie liczne są gatunki z rodziny świteziankowate Calopterygidae: świtezianka dziewica Calopteryx virgo, świtezianka błyszcząca Calopteryx splendens, pałątka zielona Lestes sponsa i pospolita  Lestes viridis oraz pióronóg nadwodnik Platycnemis pennipes. Z przedstawicieli rodziny żagnicowatych Aeschnidae spotkać można nie tylko nad brzegami wód, ale też na polanach leśnych i terenach znacznie oddalonych od zbiorników wodnych: żagnicę sitową Aeschna juncea, żagnicę okazałą Aeschna cyanea, husarza władcę Anax imperator.

Z gładzigłowkowatych Gomphidae: gładzigłówka zwyczajna Gompus vulgatissimus, smaglec Onychogomphus forcioatus, szklarnik górski Cordulegaster boltoniz z rodziny szklarnikowate Cordulegasteridae. Rodzinę ważkowatych Libellulidae na terenie Sanoka reprezentują: ważka czarnoplama Libellula quadrimaculata, ważka płaskobrzucha Libellula depressa i bardzo liczny szablak żółtawy Sympetrum flaveolum.

Chrząszcze Coleoptera

Rodzina biegaczowatych - Carabidae, jedna z najliczniejszych gatunkowo w rzędzie chrząszczy, liczy około 24 000 opisanych do tej pory gatunków. Według opinii wielu współczesnych specjalistów potencjalnie możliwa liczba wszystkich gatunków jest około dwukrotnie większa. Jest to rodzina bardzo zróżnicowana, zarówno w aspekcie morfologicznym, jak i ekologicznym. Fauna Polska liczy powyżej 500 gatunków zgrupowanych w ponad 70 rodzajach. Na terenie powiatu sanockiego zebrałem i oznaczyłem jak dotąd ponad 120 gatunków chrząszczy z tego rodzaju. Gatunki należące do rodzaju Carabus, objęte ochroną gatunkową, stanowiły temat mojej pracy inżynierskiej p.t.: "CHARAKTERYSTYKA ZGRUPOWAŃ PRAWNIE CHRONIONYCH BIEGACZOWATYCH (CARABIDAE) NA TERENIE NADLEŚNICTWA BRZOZÓW".

W lasach powiatu sanockiego można spotkać takie gatunki z rodziny biegaczowatych jak: biegacz skórzasty Carabus coriaceus, biegacz fioletowy Carabus violaceus, biegacz fioletowy Carabus violaceus  var. Purpurascens, biegacz fioletowy Carabus violaceus var. carbonatus, biegacz fioletowy Carabus violaceus var. crenatus, biegacz ullrichi Carabus ullrichi, Carabus cancellatus, biegacz zielonozłoty Carabus auronitens, biegacz gładki Carabus glabratus, biegacz gruzełkowaty Carabus variolosus, biegacz Linneusza Carabus Linnei, biegacz dołkowany Carabus irregularis, biegacz menetriesti Carabus menetriesti, biegacz górski Carabus arcensis, biegacz convexus Carabus convexus, biegacz pomarszczony Carabus intricatus, biegacz  ogrodowy Carabus hortensi, biegacz gajowy Carabus nemoralis. Pozostałe niepodlegające ochronie gatunkowej gatunki to : stępień ślimaczarz Cyrchus caraboides, stępień attenatus Cyrchus attenuatus, bosak czarny Abax ater, szykoń macer Pterostichus macer, szykoń owłosiony Pterostichus pilosus, szykoń metaliczny Pterostichus metallicus, łokaś garbatek Zabrus tenebroides, skoropędek sześcioplamy Agonum sexpunctatus, Bembidion prasinum, Amara fulviples, Harpalus rufus, Chlaenius nitidulus, Pterostichus inaequalis, Chlaenius vestitus, Idiochoma dorsalis, Poecilus cuperus, Omophron limbatu, Amara nitida, Nebria Jockischi, Molops elatus, Leistus ferrugineus, Nebria Dachli, Anisodactylus signatus, Anisodactylus poeciloides, Dichirotrichus obsoletus, Poecilus punctatus, Laemostenus janthinus,Pterostichus vulgaris, Pterostichus oblongopunctatus, Patrobus excavatus, Abax parallelopipedus, Abax ovalis, Laemostenus terricola,  Poecilus cuperusa i inne.Z rodziny trzyszczowatych Cicindelidae na leśnych drogach występują: trzyszcz polny Cicindela camprestis, trzyszcz piaskowy Cicindela hybrida. Z pływakowatych Dysticidae w zbiornikach wodnych spotkać można gatunki:pływak żółtobrzeżek Dysticus marginalis, toniak żeberkowany Acilius sulcatus, Dyscitus circummcinctus, Dyscitus punctatus, Agabus solieri i inne. Z kusakowatych Staphylinidae: wydłużak trójbarwny Xantholinus tricolor, zezoń kropkowany Othius punctatus, nawozak krępy Philonthus politus, kusak cezarek Staphylinus ceasareus, próchniczak carnuchowaty Ocypus tenebricosus, szaroń pospolity Natholestes tessellatus, gnojek naśmietny Reophilus maxillosus, marga brązowawa Quedius cinctus, nagrzybik leśny Bolitobius lunulatus i inne. Z żukowatych Scarabaeidae: rochatyniec nosorożec Oryctes nasicornis, żuk leśny Geotrupes vernalis, żuk gnojowy Geotrupes silvaticus, kruszczyca złotawka Cetonia aurata, ogrodnica niszczylistka Phyllopertha horticola, Potosia hungarica, orszoł prążkowany Trichius fasciatus, chrabąszcz majowy Melolontha melolontha , kosmatek pospolity Epicompertis hirta  i inne.Rodzina omarlicowate Silphidae reprezentowana jest w powiecie sanockim przez takie gatunki jak: grabarz wielki Necrophorus germanicus, grabarz czarny Necrophorus humator, grabarz żółtoczarny Necrophorus vespilloides, ścierwiec Oeceptoma thoracica, pościerwka pospolita Thanatoptillus sinuactus, omarliniec włochaty Blitophaga opaca, omarliniec czarny Blitophaga undata i inne.Rodzina sprężykowate Elateridae reprezentowana jest przez takie gatunki jak: podrzut szary Adelocera murina, sprężyk sosnowy Elater sanguineus, nieskorek czarny Atchous niger, nieskorek pasiasty Athous vittatus, zaciosek zmiennobarwny Corymbites cupreus, zaciosek kruszczowy Corymbites aeneus, zaciosek purpurowy Corymbites purpurens, zaciosek grzebykoczułki Corymbites pescticornis, osiewnik obrzeżek Agriotes ustulatus, czarnożynek rudonogi Melanotus rufiples i inne. Rodzina jelonkowate Lucanidae reprezentowana jest przez: ciołka Dorcus parallelopipedus, kostrzenia Sinodendron cylindricum i wynurta Ceuchus chrysomelinus. Rodzina  kózkowate Cerambycidae w okolicach  Sanoka to następujące gatunki: dyląż grabaż Prionius coriarius, kłopotek czarny Spondylis buprestoides, rębacz dwupaskowy Rhagium bifasciatum, rębacz dębowiec Rhagium sycophanta, rębacz pstry Rhagium inquistor, rębacz pniowiec Rhagium mordax, ostrokrywka nieparka Oxymirus cursor, kwiatomir czteroplamy Pachyta quadrimaculata, rozpylak zwyczajny Acmaeops collaris, zmrosznik górski Leptura cordigera, strangalia plamista Strangalia maculata, Strangalia qadrifascata, Leptura sexmaculata, Caenoptera minor, Caenoptera minor, borówka brunatna Tetropium castaneum, paśnik niszczyciel Plagionotus detritus, zagwoździk fiołkowy Callidium violaceum, nadobnica alpejska Rosalia alpina, biegowiec osowaty (Lytus arietis, wonnica piżmówka Aromia moschata, wonnica piżmówka Aromia moschata, żerdzianka krawiec Monochamus sator, rzemlik plamisty Saperda scalarisc, zgrzytnica mniejsza Agapanthia violacea, zmrosznik czerwony Leptura rubra, szczapówka sosnowa Asemum striatum, spuszczel domowy Hylotrupes bajulus, paśnik pałączasty Plagionotus arcuatus, capoń bukowiec Leiopus nebulosus, tycz cieśla Acanthocinus aedeilis, dłużynka tarczook Oberea oculata i inne

Błonkoskrzydłe Hymenoptera

Rodzina osowate Vespidae reprezentowana jest przez takie gatunki jak: szerszeń Vespa carbo, osa saksońska Dolichovespula sylvestris, osa pospolita Paravespula vulgaris, osa dachowa Paravespula germanica, klecanka polna Polistes nimpha, osa leśna Dichovespola silvestris.Rodzina pszczołowate Apidae: trzmiel ziemny Bombus terrestris, trzmiel leśny Bombus sylvarum, trzmiel kamiennik Bombus lapidarius.Rodzina: bryzgunowate Cimbicidae: bryzgun brzozowiec Cimbex femorata, bryzgun wierzbowiec Cimbex lutea. Rodzina buczowate Xiphydriidae: bucz olszynowiec Xiphyrdia camelus Rodzina grzebaczowate Sphecidae: gliniarz naścienny Sceliphon destillatorium, grzebacz musznik Cabro cribrarius, szczerklina piaskowa Ammophila sabulosa, nęk świerszczojad Sphex maxiulosus i inne.Rodzina trzpiennikowate  Siricidae : trzpiennik czarny Xeris spectrum, trzpiennik olbrzym Urocerus gigas. Rodzina kopułkowate Eumenidae: bolica kolconoga Odynerus spinipes. Rodzina gąsienicznikowate Ichneumonidae: paragąsienicznik sówkowiec Proincheumon spectrum, gąsienicznik zimowkowiec Incheumon suspicosus, gąsienicznik czarny Incheumon nigra, Incheumon pisorius, gąsienicznik zimowkowiec Incheumon suspicriosus, sierpoń żółty Ophion luteus, kłowacz podżegacz Pimpla istigator, zagłębień trzpiennikowiec Rhyssa persuasoria i inne. Rodzina porobnicowate Anthoporidae: kornutka długoczułkowa Eucera longicorni.s Rodzina nastecznikowate Pompilidae: szwędosz pajęczarz Anopius fuscusRodzina pilarzowate Tenthredinidae: pilarz polny Tethredo camprestis, psowacz różany Emphytus cinctus, szczertbatek zielony Rhogogaster viridis, brosznica wiejska Macrophya rustica, owocnica żółtonoga Hoplocampa testudinea, piłecznica świerkowa Pristiphora abietina. Rodzina smuklikowate Halictidae: nęczyn czerwnobrzuchy Specodes gibbus

Motyle Lepidoptera

Rodzina kraśnikowate Zygaenidae: kraśnik sześcioplamek Zygaena filipendulae, kraśnik rzęsinowiec Zygaena carniolica,  kraśnik goryszowiec Zygaena ephialtes.Rodzina paziowate Papilonidae: paź królowej Papilo machaon, paź żeglarz Iphiclides podalirius, niepylak mnemozyna Parnassius mnemozne, niepylak apollo Parnassius apollo. Rodzina rusałkowate Nymphalidae: mieniak strużnik Apatura ilia, mieniak tęczowiec Apatura iris, pokłonnik kamilla Limenitis camilla, perłowiec pandora Pandoriana pandora, perłowiec mniejszy Issoria lathonia, perłowiec malinowiec Agryronome paphia, rusałka żałobnik Nymphalis antiopa, rusałka drzewoszek Nymphalis polychloros, rusałka pokrzywnik Aglais urticane, rusałka kratkowiec Araschia levana, rusałka pawik Inachis io, rusałka osetnik Vanessa cardui, rusałka admirał Vanessa atalanta, dostojka ino Benethis ino, żałobnikowiec lędźwiankowiec Neptis hylas, przeplatka atalia Melitaea athalia i inne. Rodzina modraszkowate Lycaenidae: czerwończyk dukacik Lycanea virgaureae, czerwończyk płomieniec  Palaechrysophanus hippothoe, czerwończyk żarek Lycaena phlaeas pazik dębowiec Quercusia quercus, ogończyk wiązowiec Normannia w-album, zieleńczyk ostrężyniec Callophrys rubi i inne. Rodzina bielinkowate Peridae: listkowiec cytrynek Gonepteryx rhammi, zorzynek rzeżuchowiec Inthocaris cardamines, bielinek kapustnik Perris brassicae, szlaczkoń szafraniec Colias myrmidone i inne. Rodzina oczennicowate Satyridae: przestojnik trawnik Aphantropus hyperantus, szachownica galatea Melanargia galathea i inne. Rodzina warcabnikowate Hesperiidae: karłątek leśny Ochlords ventatus i inne. Rodzina zawisakowate Sphingidae: zawisak tawulec Sphinix ligustri, zawisak borowiec Sphinix pinasrti, zmrocznik przytuliak Hyles galii  zmierzchnik gładysz Deilephilia elpenor, nastrosz lipowiec Diliana tiliae, nastrosz topolowiec Lathoe populi, fruczak gołąbek Macroglossum stellatarum i inne. Rodzina niedźwiedziówkowate Arctiidae: niedźwiedziówka gosposia Arcitia caja, krasnopani poziomkówka Panaxia dominula, sadzanka rumienica Phragmatobia fuliginiosa, szewnica miętówka Spilosoma lubricipeda. Rodzina pawicowate Lemoniidae: lotnica zyska Agila tau, pawica grabówka Saturnia pavonia i inne. Rodzina sówkowate: rolnica tasiemka Noctua pronuba, rolnica czopówka Agrotis exclamations, ponocnica kryjka Eurois occulata, wstęgówka jesionka Catocala fraxini, wstęgówka karmazynka Catocala fraxini, wstęgówka śliwica Ephesia fulminea, szczerbówka kisieni Scoliopteryx libatrix,rolnica aksamitka Noctua fimbriata, błyszczka spiżówka Plusia chrystis, literówka jarzynówka Autographa gamma i inne. Rodzina garbatkowate Notodontidae: dziwaczka widłogon Cetura vinula, narożnica zbrojówka Phalera bucephala i inne. Rodzina falicowate Thyatridae: plamówka malinówka Thyatira batis i inne. Rodzina przeziernikowate Sesiidae: przeziernik osowiec Sesia apiformis. Rodzina barczatkowate Lasiocampidae: napójka łąkowa Philudoria potatoria

Płazy Amphibia

W obrębie miasta Sanok a także poza jego granicami istnieje wiele dużych i małych zbiorników wodnych, służącym płazom w porze wiosennej jako miejsca do rozrodu. Na terenie Leśnictwa Liszna nierzadko można natknąć się na małe oczka wodne w porze godowej zamieszkałe przez takie  gatunki jak: traszka grzebieniasta Triturus cristatus, traszka karpacka Triturus montandoni, traszka grzebieniasta Triturus cristatus oraz przedstawiciela rodziny ropuszkowatych Discoglossidaekumaka  górskiego Bombina variegata. W pobliżu górskich potoków, najczęściej po opadach deszczu spotkać można salamandrę plamistą Salamandra salamandra. W pobliżu lasów, mokradeł nieopodal "czołgowiska" występuje rzekotka drzewna Hyla arborea. Z pozostałych płazów na terenie powiaty sanockiego występuje ropucha szara Bufo bufo i ropucha zielona Bufo viridis.

gady Reptilia

Do gadów zamieszkujących tereny powiatu sanockiego należą: jaszczurka zwinka Lacerta agilis, jaszczurka żyworodna Lacerta vipara oraz padalec zwyczajny Anguis fragilis. Węże występujące na ziemi sanockiej to gniewosz plamisty Coronella austriaca , zaskoniec zwyczajny Natrix natrix oraz żmija zygzakowata Vipera berus.

Ptaki Aves

Z rzędu kuraków Galliformes można spotkać takich przedstawicieli ptaków łownych jak: jarząbek Tetrastes bonasia, bażant Phasianus colchicus i kuropatwa Predix predix. Kuropatwy spotykane na terenie poligonu wojskowego niestety obecnie są coraz rzadsze. Rząd żurawiowatych Gruiformes reprezentowany jest przez kurkę wodną Gallinula chloropus, derkacza Crex crex, łyskę Fulica atra oraz żurawia Grus grus. Siewkowate Charadriiformes na terenie powiatu sanockiego to: czajka Vanellus vanellus, oraz łowny gatunek słonka Scolopax rusticola. Z blaszkodziobych Anseriformes na rzece San można spotkać: łabędzia niemego Cygnus olor, cyrankę Anas querquendula, cyraneczkę Anas crecca, krzyżówkę Anas platyrchynchos i gągoła Bucephalla clangula. Z brodzących Ciconiiformes: bocian czarny Ciconia nigra (8-10 par gniazdujących na terenie Parku Krajobrazowego Gór Słonnych), bocian biały Ciconia ciconia (30-40 parpar gniazdujących na terenie Parku Krajobrazowego Gór Słonnych) oraz czapla siwa Ardea cinerea.

Drapieżne Falkoniformes reprezentowane są przez takie gatunki jak: trzmielojad Pernis apivorus (5 par gniazdujących na terenie Parku Krajobrazowego Gór Słonnych), jastrząb gołębiarz Accipter gentilis, myszołów zwyczajny Buteo buteo, orzeł bielik Haliaeetus albicilla, krótkoszpon gadożer Circaetus gallicus, błotniak stawowy Circus aeruginosus, błotniak zbożowy Circus cyaneus, błotniak popielaty Circus pygargus, orlik krzykliwy Aquila pomarina (40-45 par gniazdujących na terenie Parku Krajobrazowego Gór Słonnych), orlik grubodzioby Aquila clanga (1 para gniazdująca na terenie Parku Krajobrazowego Gór Słonnych), orzeł przedni Aquila chrysaetos (5 par gniazdujących na terenie Parku Krajobrazowego Gór Słonnych), rybołów Pandion haliaetus

Z sowowatych Strigiformes : puchacz Bubo bubo (3 pary  gniazdujące na terenie Parku Krajobrazowego Gór Słonnych), sóweczka Glaucidium passerinum (4 pary gniazdujące na terenie Parku Krajobrazowego Gór Słonnych), puszczyk uralski Strix uralensis (40-60 par gniazdujących na terenie Parku Krajobrazowego Gór Słonnych), płomykówka Tyto alba, puszczyk Strix aluco, sowa uszata Asio otus, pójdźka Athene noctua.

Z kozodojowatych Caprimulgiformes : lelek kozodój Caprimulgus europaeus. Z kukułkowatych Cuculiformes, kukułka Cuculus canorus.

Z kraskowatych Coraciiformes: zimorodek Alcedo atthis, dudek Upapa epops.

Z dzięciołowatych Piciformes: dziecioł zielonosiny Picus canus (4-5 par gniazdujących na terenie Parku Krajobrazowego Gór Słonnych), dzięcioł czarny Dryocopus martius (29 par gniazdujących na terenie Parku Krajobrazowego Gór Słonnych), dzięcioł białogrzbiety Dendrocopos leucotos, dzięcioł trójpalczasty Picoides tridactylus (5 par gniazdujących na terenie Parku Krajobrazowego Gór Słonnych), dzięcioł zielony Picus viridis, dzięcioł duży Dendrocopos major, dzięcioł białogrzbiety Dendrocopos leucotos, dzięcioł średni Dendrocopos medius, dzięciołek Dendrocopos minor.

Z wróblowatych Passeriformes: kruk Corvus corax, wrona Corvus corone, kawka Corvus monedula, gawron Corvus frugilegus, sroka Pica pica, sójka Garrulus glandarius, orzechówka Nucifraga caryocatatres, szpak Sturnus vulgaris, wilga Oriolus oriolus,  dzierzba gąsiorek Lanius collurio, jemiołuszka Bombacyllia garrulus, sikora bogatka Parus major, sikora modra Parus caeruleus, sikora sosnówka  Parus ater, sikora uboga Parus palustris, sikora czubatka Parus cristatus, kowalik Sitta europaea, pełzacz leśny Certhia familiaris, pluszcz Cinculus cinculus, strzyżyk Troglodytes troglodytes, kwiczoł Turdus pilaris, drozd śpiewak Turdus philomelos, kos Turdus merula, rudzik Erithacus rubecula, mysikrólik Regulus regulus, muchołówka mała Ficedula parva, pliszka siwa Motacilla alba i wiele innych gatunków. 

Ssaki Mammalia

 Z ssaków Mamalia zamieszkujących powiat sanocki oraz pobliski Park Krajobrazowy Gór Słonnych wymienić należy takie rzędy jak:

Owadożerne Insectiviora : jeż wschodnioeuropejski Erinaceus concolor, ryjówka aksamitna Sorex araneus, rzęsorek rzeczek Neoyms fodiens, rzęsorek mniejszy Neomys anomalus oraz kret Talpa europaea. Nietoperze Chiroptera:  gacek wielkouch Plecotus auritus, podkowiec mały Rhinopholus hipposideros, borowiec wielki Nyctalus noctua, nocek wąsatek Myotis mystacinus i mroczek pozłocisty Eptesicus Nilistoni. Drapieżne Carnivora reprezentowane są przez gronostaja Mustela erminea, łasicę Mustela nivalis, tchórza Putornius putornius, kunę leśną Martes martes  i domową Martes fonia, borsuka Meles meles, wydrę Lutra lutra, którą przy odrobinie szczęścia można obserwować na Sanie oraz niedźwiedzia  brunatnego Ursus arctos. Odcisk łapy niedhowywany jest w leśniczówce leśnictwa Liszna, jako dowód iż w 1980 przechodził tędy miś. Także posiadam wiarygodne informacje od myśliwych i leśników o gawrach myśliwskich w lasach przylegających do pasma Bukowicy.  Dosyć liczny jest lis Vuples vuples, w okolicach Komańczy występują okresowo wilki Canis lupus (czego dowodem są prezentowanie poniżej wypreparowane czaszki pochodzące z prywatnych trofeów  członków sanockich kół myśliwyskich). Ryś Lynx lynx, żbik Felis silvestris przedstawiciele rodziny kotowatych należą do bardzo rzadkich mieszkańców Gór Słonnych.

W lasach nierzadko natomiast spotyka się przedstawiciela gryzoni Rodentia : wiewiórkę pospolitą Sciurus vulgaris, obecnie na Sanie oraz na rozległych terenach dawnego poligonu występują osobniki z gatunku bobra europejskiego. Z innych gryzoni wymienić można badylarkę Mycromis minutus, mysz leśną Apodemus flavicollis, mysz zaroślowa Apodemus silvaticus. Z chronoinych: popielica Glis glis, orzesznica Muscardinus avellanarius, koszatka Dryomys nitedula.

Parzystokopytne Artiofdactyla: reprezentowane są przez takie  gatunki jak :dzik Sus scrofa, sarna Capreolus capreolus, jeleń Cervus elaphus.

 

 

 

 

Projekt i wykonanie: Piotr Kutiak